Het verhaal
In 2019 zijn vijf boeren die samenwerken met Wij.land begonnen met het experimenteren met kruidenrijk grasland. Een rijke diversiteit aan kruiden kan leiden tot meer vitaminen en mineralen voor de koe, een betere smaak van vlees en melk, een gezonder veld dat weerbaarder is tegen extreme weersomstandigheden zoals droogte, en het stimuleren van biodiversiteit. Een bijkomend voordeel is dat kruidenrijk grasland steeds meer in trek is bij de zuivelindustrie en daardoor meetelt voor een premie voor de melk.
Verschillende manieren en mengsels om te zaaien
Op veengrond moet je vaak zaden planten in plaats van ze gewoon over een veld te verspreiden. En dat kan een hele uitdaging zijn! Dus met de hulp van Jan-Paul Wagenaar van het Louis Bolk Instituut onderzochten we de beste mengsels en zaaimethoden. Van verschillende manieren van planten, zaaien en zaaien, tot het testen van verschillende machines en het planten in verschillende seizoenen.
We begonnen experimenten specifiek voor elke boerderij om zo goed mogelijk aan de doelstellingen van de boer te voldoen. Er werden bijvoorbeeld saladebuffetten - een mengsel van kruiden, klavers en grassen - gezaaid met als doel een goede melkproductie en een betere gezondheid van de koeien te behouden. We hebben een weidevogelmengsel ontwikkeld, dat meer bloemen bevat om veel insecten aan te trekken. Er is ook een kruidentheemengsel dat boeren kunnen zaaien in samenwerking met Ptthee - een Nederlands theebedrijf.
Kruidenrijke graslanden zijn niet nieuw (van oudsher waren alle graslanden kruidenrijk), maar er is nog veel dat we niet weten. Wat is bijvoorbeeld het effect op emissies? Een recente onderzoek laat zien dat weegbree op veengrond kan leiden tot een lagere uitstoot van stikstofoxide (een zeer sterk broeikasgas). Maar we zijn nog steeds aan het ontdekken hoe het inzaaien van kruidenrijk grasland een boer het beste kan helpen.
"Veel kruiden wortelen diep, waardoor grondwater naar de oppervlakte komt. De bodem wordt dus beter bewaterd en misschien betekent dit ook minder veenoxidatie en dus minder bodemdaling?" - Monique van der Laan
Meer boeren doen mee aan het experiment
Sinds vorig jaar is de groep die experimenteert met kruidenrijk grasland gegroeid tot 21 boeren. Dit is bereikt door het delen van kennis en het geven van workshops. Nu heeft deze groep boeren kruiden gezaaid op honderd hectare; de oppervlakte van 200 voetbalvelden!
Eerste resultaten: blije koeien, maar ook teleurstelling
De motivatie en het enthousiasme om te experimenteren is groot geweest, maar er zijn ook teleurstellingen. Zo was zaaien in het voorjaar (van 2019) door droogte minder succesvol dan in het najaar. Ook bleek het lastig om kruiden te vestigen in zeer dichte graszoden. Tot slot werkte het weidevogelmengsel niet goed, en er is duidelijk werk aan de winkel om dit mengsel verder te ontwikkelen. Maar gelukkig zijn er veel positieve ervaringen. En de boeren hebben allemaal gemerkt dat de koeien dol zijn op de diversiteit aan kruiden.
"De koeien zijn er dol op. Ze eten zelfs de bloeiende kruiden en jonge distels. Dat had ik echt niet verwacht!" - boer uit Weesp
Al met al is er genoeg tevredenheid en motivatie van deze eerste groep om het experiment voort te zetten.
Op basis van de lessen van de eerste groep hebben we de pilot op een aantal punten aangepast:
- Meer zorg besteden aan het kiezen van het juiste moment van zaaien (bijv. in de herfst, vlak voor de regen)
- Vooraf kijken naar de bodemgesteldheid en PH-waarde. Als deze nog niet gunstig genoeg zijn voor de kruiden, moeten we eerst een bodembehandeling toepassen om de juiste omstandigheden te creëren.
- Het is belangrijk om met de deelnemers te praten over het beheer, inclusief het sproeien van mest en het laten bloeien van de kruiden.
We werken momenteel alle adviezen en geleerde lessen uit in een handboek over het ontwikkelen van kruidenrijk grasland.
Sponsorgraslanden
Wil je meer kruidenrijke graslanden zien? En wil je bijdragen aan dit project? Voor 10,- euro kun je 250m2 kruidenrijk grasland sponsoren. Lees meer op onze donatie pagina.
Dit project wordt mogelijk gemaakt door onze partner Stichting Bijdragen.
Diverse kruiden leiden tot een veerkrachtiger veld bij extreme droge en natte perioden
Kruidenrijk grasland betekent smakelijker voedsel voor koeien en een betere gezondheid van het vee
