Het verhaal
De eerste editie van Soil Circle van Commonland and Presencing Institute (bekijk het hierwerd onlangs gelanceerd. Tijdens de sessie wordt deelnemers gevraagd om hun bodemverhaal: een verhaal over een plek die je vasthoudt en die je ziel voedt. Het verhaal kan persoonlijk, sociaal of planetair zijn - of alles samen. Het verhaal hoeft niet te gaan over de plek waar je vandaan komt of waar je nu woont, maar het kan ergens zijn waar je je thuis voelt.
Deze Soil Circle inspireerde me om na te denken over mijn eigen bodemverhaal en om enkele van mijn recente interacties met de bodemgemeenschap te delen.
"Velen van ons die werken op het gebied van restauratie en regeneratie zijn zich bewust van de helende kracht van de bodem op manieren die ons gevoel van erbij horen herstellen. Bodemwerk is ook zielswerk, of de innerlijke bodem". - Sarah Queblatin, mede-facilitator van Bodemcirkel
Als onderdeel van mijn rol als bosbeheerder bij Coöperatie OndergrondIk werk mee aan het beheer van een boomkwekerij in de bostuin De Overtuin in het Trompenburg Arboretum in Rotterdam. De tuin van 1,5 hectare ligt midden in de stad en hoewel klein, is het een rijk ecosysteem van bossen. En als je in de tuin bent, word je meegevoerd naar een andere wereld.
Je vindt de boomkwekerij naast een wilde plek die beplant is met abrikozen, peren en kersen en die overspoeld wordt door brandnetels. Er staat een enorme es die hoog uitsteekt en waarvan de stam bedekt is met klimop. Deze kwekerij is nieuw; het gebied is eind 2021 ontruimd. Dus als je hier bent, omringd door de oude eiken, frisse hazelaars en groene kornoeljes die de kwekerij begrenzen, word je omgeven door een amfitheater van bosarchitectuur.
Sta stil en je hoort het tsjilpen en tjilpen van de winterkoning! Je hoort het gekakel van merels die hun territorium afbakenen. Er is een tjiftjaf die zijn heldere, van octaaf veranderende roep zingt. En het lage gezoem van bijen en wespen - die aan de basis liggen van het vredige geluidslandschap van het bos - duidt op een bloeiende bovengrondse biodiversiteit.
Deze week heb ik zwarte en rode aalbessen en kruisbessen van stekken geplant. In de herfst, als deze stekken volgroeid zijn en klaar om te planten, zullen ze worden vervoerd naar nieuwe bostuinlocaties: oude schoolpleinen en gebieden met aangetaste grond. Deze vruchtdragende struiken zullen deel uitmaken van een cohort bomen en planten die uitgroeien tot groene oases in stedelijk en randstedelijk Rotterdam.
Het plantbed wordt rechtstreeks in de bosbodem uitgegraven. De grond is rijk en zacht. Een spade snijdt gemakkelijk in de aarde. En elke snede brengt me in direct contact met een ondergronds rijk.
De bodemgemeenschap zit boordevol leven. Eén handvol brengt een heleboel wezens aan het licht - sommige heb ik nog nooit eerder gezien. Er zijn geringde wormen, bleek en langzaam kronkelend; gele en snel kruipende duizendpoten; pissebedden die patrouilleren; kleine oranje spinnen die in de afbrokkelende grond duiken; en een gepantserde veenmol.
Stukken ontbindend hout vormen zachte huizen voor gravend en kronkelend bodemleven. En graven in de bodem legt de koorden van mycorrhiza bloot die donkere grond in schimmelnetwerken vasthouden; ze fungeren als een ondergrondse snelweg om mineralen en voedingsstoffen door het brede web van het hout te transporteren.
Ik stop en pauzeer tijdens het werken. De aanblik van het bodemleven zuigt me naar binnen. Ik ruik de rijkdom van de aarde: een verhaal van ontbinding en lagen vallende bladeren. In mijn handen voelt de grond zwaar, verzwaard.
Mijn geest - geabsorbeerd - denkt na over het complexe ecosysteem dat ik aanraak. De verreikende verbindingen van schimmels. De systemen van samenwerking en uitwisseling. Alle verschillende organismen en micro-organismen die in een bodemuniversum graven. Welke onbekende wezens liggen daaronder?
Het voelt alsof ik zo weinig weet - ik ben nog maar aan het oppervlak van dit diepe levende systeem. Maar de bodem is van fundamenteel belang voor ons allemaal op aarde. De bodem voedt ons leven. De bodem filtert schoon water. De bodem voedt ons en levert de grond waarop we lopen. De bodemgemeenschap is mysterieus en rijk en ondersteunt alle ecosystemen boven de grond. Toch staan velen van ons nooit bij de bodem stil.
Een ongeduldig roodborstje haalt me uit mijn bodemtransfixatie. De roodborst verandert van zitstok en bekijkt mijn werk. Het roodborstje weet precies wat een lapje grond te bieden heeft. Ze houdt haar kop schuin en houdt de blootgelegde gomachtige lekkernijen van de onderwereld in de gaten.
Wat is jouw bodemverhaal?
Denk na over waar en wanneer je je het meest verbonden voelt met de bodem, het water en de levende wezens om je heen. Neem even de tijd om je gedachten op te schrijven. En als je wilt, deel dan je bodemverhaal met de gemeenschap. Je kunt de opmerkingen hieronder gebruiken of je eigen verhaal toevoegen.
