Het verhaal
Het politieke ecologie draaiboek voor ecosysteemherstel is een metgezel voor ecosysteemherstel. Het draaiboek biedt richtlijnen en strategieën voor het ontwerpen van effectieve en rechtvaardige initiatieven op lokale, regionale en internationale schaal. Nu het VN-decennium voor ecosysteemherstel van start gaat, is het van cruciaal belang dat herstelinitiatieven worden ontworpen om de onderliggende oorzaken van achteruitgang aan te pakken - alleen dan kunnen we toewerken naar echte en transformationele verandering. Dit verhaal gaat in op vijf lessen uit het draaiboek die aantonen wat de oorzaken van achteruitgang zijn en hoe complex herstel is.
Politieke ecologie
Politieke ecologen bestuderen de diepere oorzaken van de achteruitgang van het milieu. Ze bekijken zaken als klimaatverandering door een sociaal-politieke bril. Door systeemdenken te omarmen analyseren politieke ecologen hoe ons gedrag en onze cultuur het milieu vormgeven. Tientallen jaren van onderzoek binnen de Politieke Ecologie tonen aan dat uitdagingen zoals landdegradatie en ontbossing worden gedreven door complexe processen die plaatsvinden op lokale, nationale en mondiale schaal. Inzicht in deze "dynamische en onderling verbonden" processen is van vitaal belang voor het herstel van landschappen en het herstel van wereldwijde ecosystemen.
Hier zijn 5 lessen uit Politieke Ecologie:
1. Landschappen en menselijke systemen zijn diep verstrengeld
Menselijke samenlevingen en culturen hebben een dynamische en verstrengelde relatie met landschappen. Hoe we ons gedragen heeft invloed op de omgeving om ons heen. De toestand van landschappen weerspiegelt de krachtigste en meest dominante structuren van de menselijke samenleving. En onze acties - hoewel geografisch gescheiden van een landschap - kunnen langdurige en destructieve gevolgen hebben. Wat we eten is een manifestatie van onze relatie met landschappen.
Als je ooit hebt genoten van een goedkope hamburger, dan heb je waarschijnlijk te maken met ontbossing in Zuid-Amerika. Dat komt omdat de wereldwijde vleesindustrie afhankelijk is van sojaproductie - bijna 90% van soja aan dieren wordt gevoerd - en dat komt voornamelijk uit Amerika. Over het hele continent worden uitgestrekte landschappen ontdaan van vegetatie voor de productie van soja in monocultuur. Dit heeft gevolgen voor lokale bestaansmiddelen, het lokale en mondiale klimaat en leidt tot de vernietiging van rijke en biodiverse gebieden.
Bovenaanzicht van het landbouwland van de Fazenda (boerderij) Dois Americanos (foto credit: Greenpeace / Daniel Beltrá).
Het is moeilijk om ons los te maken van zulke dynamische en onderling verbonden relaties. De beslissingen die worden genomen in de directiekamer van een bedrijf, een overheidskantoor of in een supermarkt hebben een enorme impact op wat er een halve wereld verderop gebeurt. Omdat we allemaal op verschillende en complexe manieren verbonden zijn met meerdere landschappen.
2. Ongelijke machtsverhoudingen beïnvloeden ecosystemen
Beheer, behoud en herstel van hulpbronnen vinden vaak plaats binnen een voortdurende machtsstrijd. Macht heeft te maken met verschillen in klasse, geslacht, ras, etniciteit, inheemsheid en de erfenis van een koloniale geschiedenis. Ecosystemen worden sterk beïnvloed door de macht en ongelijkheid van de menselijke samenlevingen die ermee verbonden zijn. Want macht bepaalt wiens kennis telt, wiens waarden in aanmerking worden genomen, wie rechten, toegang en controle heeft over hulpbronnen, en "uiteindelijk wie wint en wie verliest".
"Vluchtelingen voor natuurbehoud" zijn een voorbeeld van zo'n machtsstrijd. Sinds de jaren 1900, miljoenen lokale en inheemse gemeenschappen zijn uit naam van natuurbehoud van hun voorouderlijk land verdreven. Dit ondanks het feit dat veel van deze gemeenschappen op duurzame wijze landschappen met een rijke biodiversiteit beheren en beschermen met respect voor de natuur. Maar omdat lokale en inheemse gemeenschappen niet passen in krachtige "vesting"-modellen voor natuurbehoud, betalen ze een hoge prijs. meedogenloze prijs voor de bescherming van natuurgebieden.
Het Wanniyala-Aetto bosvolk van Sri Lanka werd uit hun leefgebied verdreven tijdens de aanleg van het Maduru Oya National Park (foto: Survival).
Gedwongen migratie van gemeenschappen is sociaal onrechtvaardig. Het vernietigt bestaansmiddelen en verbreekt diepe culturele banden met het landschap. Het proces leidt ertoe dat mensen zich keren tegen conversatie en de machtige groepen die het afdwingen. Ondertussen toont onderzoek aan dat biodiversiteit wordt beter beschermd in gebieden waar inheemse en lokale gemeenschappen zekere landrechten hebben.
3. Ongelijke macht leidt tot milieuconflicten
Op dezelfde manier leiden ongelijke machtsstructuren tot milieuconflicten. Wereldwijd is er strijd om toegang tot en controle over hulpbronnen, zoals bosrechten, toegang tot weidegrond en visquota. Conflicten ontstaan wanneer één groep wordt uitgesloten van het beheer van hulpbronnen. En over de hele wereld komt ongelijke macht vaak voort uit structuren die onder het kolonialisme zijn opgezet.
Hoewel de koloniale periode voorbij lijkt te zijn, zijn dezelfde politiek-economische structuren in stand gehouden door ontwikkelings- en hulpmodellen en worden ze voortgezet in programma's zoals REDD+, de VN-strategie voor het verminderen van de uitstoot door ontbossing en bosdegradatie.
Kritieken van REDD+ tonen aan dat geassocieerde projecten de rechten van bosbewoners structureel ondermijnen. Inheemse en lokale gemeenschappen hebben te maken met verlies van landeigendom, beperkte toegang tot land, mensenrechtenschendingen en bestraffing. REDD+ programma's belasteren en beperken vaak lokale praktijken zoals zwerflandbouw en agrobosbouw, terwijl grootschalige ontbossing, mijnexploratie en agri-business over het hoofd worden gezien. Om bossen in te passen in koolstofmarkten verschuift de controle over hulpbronnen van lokale gemeenschappen naar overheden en internationale entiteiten. Friends of the Earth Australië interpreteert een REDD+ project in Centraal-KalimantanIndonesië, als een "buitenlandse bevestiging van eigendomsrechten op gemeenschapsgrond".
Het bewijs toont aan dat REDD+ projecten in het veenbos van Centraal-Kalimantan de wensen van de gemeenschap schenden en een onrechtvaardige, onrechtvaardige en ineffectieve oplossing zijn om klimaatverandering tegen te gaan (foto credit: Greenpeace).
Op het eerste gezicht lijken programma's als REDD+ ecologische en sociale voordelen op te leveren. Maar in de praktijk kunnen deze programma's ongelijke machtsverhoudingen versterken, milieuconflicten aanwakkeren en resulteren in verloren of beperkte toegang voor lokale en inheemse gemeenschappen - precies de groepen die deze programma's beweren te beschermen.
4. Markt- en technische oplossingen leiden tot onbedoelde gevolgen
Marktmechanismen en technologische oplossingen zijn strategieën die de natuur vercommercialiseren en ecosystemen oversimplificeren tot wat verkocht en verhandeld kan worden, of als "natuur die het kapitaal kan zien". Marktmechanismen hechten veel waarde aan verhandelbare aspecten van ecosystemen en negeren andere vormen zoals biodiversiteit, gehechtheid van gemeenschappen aan land, heilige en intrinsieke waarde. Bovendien zijn marktmechanismen en technische oplossingen vaak top-down en negeren ze dus het bestaande machtsevenwicht. Lokale en inheemse gemeenschappen worden verder gemarginaliseerd.
Op dit moment is er in heel Afrika een strijd gaande tussen kleine boeren en multinationals. Million Belay en Bridget Mugambe, beiden lid van de Alliance for Food Sovereignty in Africa (AFSA), beschrijven dit in Bill Gates: Stop met Afrikanen te vertellen wat voor soort landbouw Afrikanen nodig hebben.
De AFSA promoten agro-ecologie en kleinschalige teelt op basis van inheemse kennis. En hoewel de AFSA meer dan 200 miljoen boeren vertegenwoordigen, moeten ze het opnemen tegen machtige internationale actoren zoals The Cornell Alliance for Science (CSA). De CSA - die meer dan $22 miljoen financiering heeft ontvangen van de Gates Foundation - stelt dat de gewasopbrengsten in Afrika te laag zijn en promoot landbouw op basis van westerse wetenschap. De CSA belooft boeren welvaart als ze overstappen van lokale zaden naar GGO's, landbouwchemicaliën gebruiken en zich richten op basisgewassen in plaats van lokale landbouw gebaseerd op gewasdiversiteit. Belay en Mugambe zijn van mening dat "de middelen van de Gates Foundation meer bijdragen aan de belangen van multinationals die geïnteresseerd zijn in het openen van onze markten voor landbouwchemicaliën, synthetische meststoffen en genetisch gemanipuleerde zaden dan dat ze boeren helpen".
In Noord-Ghana worden al duizenden jaren agroecologische praktijken toegepast, zoals intercropping en agroforestry. Hier groeit Okra - een veelgebruikte groente in Afrika, India en het Caribisch gebied - tussen Dawadawa en Shea bomen in Ghana (foto credit: Peter Lovett).
Op deze manier leiden marktmechanismen en technologische oplossingen voor milieuproblemen tot top-down beslissingen en bestaat het risico dat de macht in de handen van technocraten en machtige economische actoren wordt geconsolideerd.
5. Beheerstrategieën houden vaak geen rekening met lokale en inheemse kennis en praktijken
Dominante verhalen gaan vaak voorbij aan lokale kennis en inheemse wetenschap. In de loop van duizenden jaren hebben mensen unieke en diverse manieren ontwikkeld om in een landschap te leven, zich ermee te verbinden en het te begrijpen. Toch wordt dit vaak niet weerspiegeld in managementbeslissingen en soms wordt de oorsprong van kennis volledig genegeerd.
Regeneratieve landbouw' is een reeks landbouwpraktijken die ontworpen zijn om de gezondheid van de bodem te verbeteren, de biodiversiteit te verhogen, koolstof vast te leggen en het welzijn van de gemeenschap te bevorderen. Veel van deze methoden zijn ontwikkeld door inheemse en zwarte boeren. Maar zoals Joe Fassler beschrijft in Regeneratieve landbouw heeft een afrekening nodigworden deze groepen gemarginaliseerd en buiten de gesprekken gehouden. Dit is vooral duidelijk in een land als de VS, waar 97% van de landbouwgrond in handen is van blanken. A-ade Romera-Briones, directeur van inheemse landbouw en voedselsystemen bij het First Nations Development Institute, legt uit: "De mensen die de 'regeneratieve landbouw'-beweging leiden, zijn voor het merendeel blank of komen van universitaire instellingen".
A-dae Romero-Briones is directeur inheemse landbouw en voedselsystemen bij het First Nations Development Institute (FNDI) (foto credit: Joan Cusick Photography).
Het politieke ecologie draaiboek voor ecosysteemherstel: de lessen in praktijk brengen
Landschapsherstel is niet eenvoudig. Want de oorzaken van de achteruitgang zijn complex en verstrengeld. Politieke ecologie biedt een lens om door die complexiteit te navigeren. De vijf lessen laten zien welke aandacht nodig is bij het ontwerpen van herstelinitiatieven. Tijdens dergelijke processen is het essentieel om de machtsstructuren in een gebied, de relaties tussen groepen, koloniale geschiedenissen en de onderlinge verbondenheid van ecosystemen binnen lokale tot globale processen te begrijpen.
Het aanpakken van deze onderliggende oorzaken is essentieel voor het ontwerpen van door de gemeenschap gestuurde, langdurige en effectieve herstelstrategieën voor ecosystemen. Bekijk met deze vijf lessen in gedachten zeker de Politiek ecologisch draaiboek voor ecosysteemherstel.
Hoofdartikel foto: Tropische regenwouden van Sumatra (foto credit: Charlie Dailey)